صدا دادن زانو یکی از موضوعات آزاردهنده‌ای است که هنگام راه رفتن، خم شدن و حرکت پاها ایجاد می‌شود. در علم پزشکی به صدا دادن زانو، کریپتوس می‌گویند که موضوعی رایج است و بیشتر بزرگسالان حداقل یک بار در زندگی خود آن را تجربه می‌نمایند.
اکثر افراد از شنیدن صدای تق تق در زانو نگران می‌شوند و نمی‌دانند این مشکل را به چه صورتی برطرف نمایند. در این مقاله ما قصد داریم شما را به صورت کامل با دلایل صدا دادن زانو و راه‌های درمان آن آشنا کنیم برای آشنایی بیشتر با این موضوع در ادامه مطلب با ما همراه شوید.
دلایل صدا دادن یا تق تق زانو
زمانی که زانوی خود را خم و راست می‌کنید یا از پله‌ها بالا و پایین می‌روید امکان دارد زانو صدای تق تق بدهد. پزشکان این صدای تق تق را کریپتوس می‌نامند. از اصلی‌ترین دلایل صدا دادن زانو می‌توان به وجود آرتریت اشاره کرد اما امکان دارد علت‌های بسیار زیادی وجود داشته باشند که در ادامه این مطلب چند مورد را ذکر خواهیم نمود:
حباب‌های گاز
با گذشت زمان گاز قادر است در مناطق اطراف مفصل ایجاد گردد و موجب تشکیل حباب‌های کوچک در مایع سینوویال شود. موقع خم شدن زانو بعضی از این حباب‌ها می‌ترکند و صدا در زانو ایجاد می‌شود.
این امر کاملا طبیعی بوده و هرچند وقت یک‌بار برای تمام افراد رخ می‌دهد و با هیچ گونه دردی همراه نمی‌باشد.
گرفتگی رباط زانو
بافتی که استخوان‌ها را به استخوان‌های دیگر وصل می‌کند رباط نام دارد و قادر است با حرکت کردن دچار گرفتگی گردد.
زمانی که این بافت نرم بر روی بافت‌های دیگر یا استخوان‌ها گیر بیفتد، می‌تواند موجب ایجاد صدا از محل مفصل گردد.
این شرایط را همچنین می‌توان در ارتباط با بافت زخم در محل مفصل هم مشاهده نمود. در حقیقت بافت زخم هم قادر است موجب ایجاد صدا موقع حرکت دادن مفصل زانو گردد.
تغییر شکل غضروف زانو
غضروف به مرور زمان می‌تواند از بین برود و ظاهری غیر متقارن به خود پیدا کند. این شرایط باعث به وجود آمدن صدا در هنگام ایستادن یا چمباتمه زدن می‌شود.
آسیب
اگر هنگام راه رفتن یا خم شدن صدای زانو زیاد باشد و به همراه آن متوجه ورم مفصل زانو شوید، شک نداشته باشد که تاندون و رباط زانوی شما آسیب دیده است.
آرتروز زانو
با افزایش سن، قطعا احتمال اینکه به آرتروز زانو مبتلا شوید بیشتر می‌شود.
آرتروز زانو باعث نازک شدن غضروف انتهای استخوان می‌شود و همچنین می‌تواند سطح خارجی استخوان را از بین ببرد و زمانی که استخوان‌ها با یکدیگر ساییده می‌شوند می‌توانند از محل مفصل زانو صدای خاصی را ایجاد کنند که همراه با درد است.
ساییدگی بین کشکک زانو و استخوان ران
یکی دیگر از دلایل صدا دادن زانو، ساییدگی زیاد بین کشکک زانو و استخوان ران است که در علم پزشکی معروف به کندرو مالاسی پاتلا است.
این مشکل بیشتر در ورزشکارانی که دوندگی بسیار زیادی دارند، دیده می‌شود. اگر پس از انجام منظم ورزش‌هایی همچون دو، فوتبال یا تنیس زانوهایتان صدا داد بهتر است قبل از هر چیز، این موضوع را در نظر داشته باشید.
پارگی مینیسک زانو
مینیسک زانو، حلقه‌های غضروفی می‌باشند که شکلشان شبیه به حرف C در زبان انگلیسی است.
مینیسک زانو در دو طرف زانو قرار گرفته و حرکت زانو‌ها را راحت تر می‌کند.
فشار به زانو یا پیچش ناگهانی زانو باعث پارگی مینیسک زانو می‌گردد.
پارگی مینیسک از جمله آسیب‌های ورزشی نیز محسوب می‌گردد که با ورم و درد زانو همراه است.
ناگفته نماند که صدای قرچ قرچ زانو هم به خاطر همین موضوع است.
جراحی
زانو امکان دارد بعد از جراحی پر سر و صدا شود، که احتمالا به علت تغییرات جزئی در خود عمل و یا در مواردی که هدف از جراحی تعویض مفصل می‌باشد، ناشی از مفصل جدید باشد.
بعضی وقت‌ها امکان دارد قبل از عمل هم زانو صدا داشته باشد ولی چون بعد از عمل افراد حساس‌تر می‌شوند تازه متوجه سر و صدای زانو می‌شوند.
درست است که ممکن است این موضوع کمی نگران کننده به نظر بیاید، ولی صدا دادن زانو بعد از جراحی تعویض مفصل زانو تا ۳ سال هیچ اثر منفی بر کیفیت زندگی فرد نمی‌گذارد.
علائم مرتبط با صدا دادن زانو
معمولا صدا دادن زانو ممکن است با علائم دیگری هم همراه باشد که از جمله این علائم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- درد موقع راه رفتن یا خم نمودن زانو
- ناتوانی در خم و راست کردن زانو
- سفتی زانو
- حساسیت زانو
- داغی زانو
- ناپایداری
- تورم زانو
تشخیص صدا دادن زانو
زمانی که به خاطر مشکل صدا دادن زانو به پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه می‌کنید، پزشک اول در رابطه با علائم از شما سؤال می‌پرسد و پس از آن ممکن است از شما بخواهد که پاها و زانوهای خود را به روش‌های خاصی حرکت دهید تا میزان ثبات مفصل را بررسی نموده و دامنه حرکت آن را تعیین نماید.
در بعضی از موارد آزمایش‌های تصویربرداری ازجمله سی تی اسکن و یا ام آر آی جهت تأیید یا رد تشخیص تجویز می‌گردد.
درمان صدا دادن زانو
جهت درمان صدا دادن زانو راه‌های مختلفی وجود دارند که در ادامه برخی از این راه‌ها را ذکر خواهیم کرد:
- استراحت : یکی از بهترین روش‌ها جهت درمان صدا دادن زانو این است که به زانوهای خود استراحت بدهید.
- داروهای ضد التهاب: مصرف داروهای ضد التهاب مثل استامینوفن یا ایبوپروفن نیز برای این درمان توصیه می‌گردد.
- حرکات اصلاحی : اگر علت صدا دادن زانو، ناپایداری و ضعف عضلات چهار سر ران است؛ در این صورت ورزش قادر است تاثیرات خوبی در درمان صدا دادن زانو داشته باشد.
- تزریق استروئید: روش دیگر درمان صدا دادن زانو تزریق استروئید است. در این روش، یک داروی استروئیدی ضد درد و التهاب مثل کورتون را به زانو تزریق می‌نمایند.
- بریس زانو : این روش درمانی کمک می‌نماید تا حمایت و فشرده سازی برای مفصل زانو و عضله‌های اطراف آن ایجاد گردد و موجب کاهش صدای زانو شود. لازم به ذکر است که مواد استفاده شده در بریس که جذب کنند رطوبت هستند، زانو را خشک و خنک نگه می‌دارند.
راه‌های پیشگیری از صدا دادن زانو
عدم تحرک و یا تحرک کم و عدم استفاده از عضلات پا موجب ضعیف شدن عضلات می‌گردد و به این ترتیب فرد درگیر زانو درد و پادرد می‌شود.
در صورتی که شما عضله‌های اطراف زانو مانند عضله چهار سر ران، عضله همسترینگ و عضله‌های اطراف زانو را تقویت نمایید، قادر خواهید بود از صدا دادن زانو و مچ پا جلوگیری نمایید.
کشش ران در حالت ایستاده، حرکت لانج، ماساژ قسمت جلویی ران با رول فومی، تقویت نمودن ران، حرکت ورزشی اسکات، کشش عضله ساق پا و فیزیوتراپی از بهترین روش‌ها جهت تقویت زانو و پیشگیری از صدا دادن زانو می‌باشند.
تشخیص مشکل و درمان صدا دادن زانو
درمان صدا دادن زانو برای افرادی توصیه می‌شود که تق‌تق زانو برای آن‌ها مشکلی دائمی می‌باشد. زانو مفصل آسیب‌پذیری بوده و همواره افراد باید به خوبی از آن مراقبت کنند.
بیشتر افراد صدا دادن زانو را تجربه می‌نمایند ولی برای درمان عجله نمی‌کنند؛ چراکه گاهی این مشکل کوتاه‌مدت می‌باشد و معمولا دارای ماهیت مکانیکی است. این نوع صدا مانند ترکیدن بوده و بدون درد است و به هیچ عنوان با حرکت زانوی طبیعی و نرمال سازشی ندارد.
اما نوع دیگری از صدا دادن زانو وجود دارد که نسبتا مزمن می‌باشد. این نوع تق‌تق در افرادی ایجاد می‌شود که نشانه‌های اولیه بیماری مفصلی را نشان می‌دهند. این نوع صدا دادن زانو به توجه نیاز دارد و با صداهای ساییده شدن، قابل مشاهده است و کمی هم همراه با درد است. برای این افراد جهت تسکین درد و عملکرد طبیعی زانو انجام درمان ضروری می‌باشد. بنابراین در صورت وجود این مشکل مراجعه به پزشک متخصص توانبخشی برای تشخیص مشکل و درمان صدا دادن زانو توصیه می‌شود.
