پوکی استخوان یا ازجمله بیماری‌هایی می‌باشد که با گذشت زمان به وجود می‌آید و راه‌های زیادی برای جلوگیری از وقوع آن وجود دارد. علائم پوکی استخوان نیز از جمله مواردی است که برای تشخیص احتمالی قبل از مراجعه به پزشک متخصص، خوب است که بدانید. از طرف دیگر عوامل خطر بسیاری نیز برای مبتلا شدن به آن و یا تسریع روند پوکی و ضعیف‌شدن استخوان‌ها وجود دارند که می‌بایست تا حد امکان از آنها دوری کنیم.
اگر به بیماری پوکی استخوان مبتلا هستید و یا اینکه می‌خواهید بیشتر با این بیماری و علائم و نشانه‌های آن آشنا شوید، تا آخر این مقاله با ما همراه باشید.
پوکی استخوان چیست؟
پوکی استخوان، یکی از انواع بیماری‌های ارتوپدی می‌باشد که باعث شکننده‌شدن و ضعیف شدن استخوان‌ها می‌شود. در حالت عادی فشارهایی که باعث آسیب به استخوان‌ها می‌شود قطعا در پوکی استخوان‌ها می‌توانند نقش داشته باشد.
زمین‌خوردن یا حتی فشارهای خفیف همچون خم‌شدن بیش‌از‌حد استخوان‌ها باعث شکستگی آنها می‌شود.
ممکن است شکستگی‌های ناشی از پوکی استخوان شدید و به شکل ترک‌خوردگی همچون شکستگی مفصل ران یا به صورت فروپاشی بر اثر فشار همچون شکستگی فشاری مهره‌های ستون فقرات باشد.
در هر استخوانی شکستگی مربوط به پوکی استخوان می‌تواند اتفاق بیفتد اما مفصل لگن، ستون فقرات، مچ دست، دنده‌ها و قسمت‌های مستعد شکستگی هستند.
ناگفته نماند بعضی از این شکستگی‌ها می‌توانند عواقب بسیار جدی را به همراه داشته باشند.
علائم پوکی استخوان
پوکی استخوان با یک سری علائم خود را نشان می‌دهد که این علائم عبارتند از:
درد استخوان‌ها
از علائم پوکی استخوان می‌توان به درد در استخوان‌ها، به ویژه در گردن، پشت و ستون فقرات اشاره کرد. ممکن است این درد به صورت شدید یا ناگهانی رخ دهد یا به مرور زمان و به صورت مداوم شدت آن افزایش یابد. ممکن است درد، در بعضی موارد با حرکات بیشتر بدتر شده و با استراحت کاهش یابد.
این درد می‌تواند بر اثر شکستگی‌های استخوانی اتفاق بیفتد. معمولا این شکستگی‌ها به دلیل پوکی و ضعیف شدن استخوان‌ها به وقوع می‌پیوندند.
در بعضی موارد ممکن است شکستگی‌ها بدون صدمه دیدن انجام شده و باعث درد شود.
ضعف عضلات
استحکام استخوان‌ها در پوکی استخوان، کاهش یافته و این مسئله امکان دارد باعث کاهش توانایی عضلات نیز شود. همچنین، ممکن است استحکام کمتر استخوان‌ها باعث ایجاد خستگی زودرس و کاهش مقاومت در عضلات شود. با توجه به اینکه عضلات می‌توانند به ساختمان استخوان‌ها و رفتار آنان کمک کنند، قطعا هر نوع تضعیف عضلات می‌تواند باعث افتادگی شکم و کمر، خم شدن شانه‌ها و کم شدن قوای بدنی شود. لازم به ذکر است که این مسائل می‌توانند باعث محدود کردن فعالیت‌های روزانه و کاهش کیفیت زندگی فرد شوند.
کاهش قد و تغییر شکل ستون فقرات
از دیگر علائم پوکی استخوان تغییر شکل ستون فقرات و کاهش قد است. سختی و استحکام استخوان‌ها با پوکی استخوان، کاهش می‌یابد و این مسئله باعث کاهش قد و تغییر شکل ستون فقرات می‌شود.
در سالمندان پوکی استخوان بسیار شایع می‌باشد و استخوان‌ها با پیشرفت سن، شروع به تغییر شکل و کاهش قد می‌کنند. استخوان‌های ستون فقرات کمر در این حالت، به شکل خمیده تغییر یافته و این می‌تواند علت اصلی کاهش قد باشد.
این تغییر شکل استخوان‌ها می‌تواند به دلیل شکستگی‌های خفیف و تضعیف استخوان‌ها باشد.
احساس گرما و سوزش در ستون فقرات
ممکن است در پوکی استخوان احساس گرما و سوزش در ستون فقرات ایجاد شود. تغییرات در استحکام استخوان‌ها موجب آمدن فشار بر روی نوارهای عصبی ستون فقرات می‌شوند. این فشار‌ها می‌توانند باعث تغییر در عملکرد و ساختار نوارهای عصبی شده و در این ناحیه موجب ایجاد احساس گرما و سوزش و درد می‌شوند.
اگر فشاری که بر روی نوارهای عصبی ستون فقرات وارد می‌شود بسیار شدید باشد، امکان دارد علائم دیگری همچون خم شدن، تحریک عصبی و کمردرد نیز رخ دهد.
این فشار ممکن است در برخی موارد باعث اختلال در جریان خون و فشار بر روی عروق خونی شود و باعث احساس سوزش و درد گردد.
عدم تعادل و کاهش توانایی راه رفتن
ممکن است کاهش توانایی راه رفتن و عدم تعادل یا کمبود تعادل به دلیل کاهش قدرت و ضعف عضلات در حفظ تعادل ایجاد شود. سختی حرکات نیز امکان دارد به دلیل محدودیت در حرکات مفاصل و استخوان‌ها به وجود آید. ممکن است در پوکی استخوان، گردن و ستون فقرات بسیار حساس باشند و اگر حرکت آنها محدود شود، سختی در حرکت به وجود می‌آید. به علاوه، ممکن است درد و ناراحتی استخوان‌ها و مفاصل باعث کاهش توانایی راه رفتن و تحریک عصبی شوند.
شکستگی آسان استخوان‌ها
پوکی استخوان می‌تواند سبب پایین آمدن مقاومت استخوان‌ها شود و در نتیجه ممکن است افرادی که دارای این بیماری هستند در موقعیت‌هایی مانند برخورد با سطوح سفت، سقوط از ارتفاع کم و دیگر ضربات کوچک به شکستگی آسان استخوان‌ها در بدن حساسیت نشان دهند. علاوه بر مواردی که گفته شد، از علائم پوکی استخوان می‌توان به شکستگی‌های تکراری در استخوان‌ها اشاره کرد که به طور معمول در قسمت‌هایی مانند پاها، کمر، و مچ‌ها رخ می‌دهد.
درد مفاصل
پوکی استخوان می‌تواند باعث کاهش و ضعف مقاومت استخوان‌ها و عضلات شود که ممکن است باعث درد و آسیب مفاصل شود. امکان دارد این درد در مفصل‌هایی که در آنها استخوان‌ها به یکدیگر متصل می‌شوند همچون بازو، زانو، مچ و پاشنه دیده شود. پوکی استخوان در بعضی از موارد، می‌تواند در مفاصل باعث التهاب و تورم شود که این مسئله به دلیل به وجود آمدن ترک‌های کوچک در استخوان‌ها ایجاد می‌شود. درمان پوکی استخوان به بهبود ناراحتی و درد مفاصل می‌تواند کمک بسیاری کند.
تنگی نفس و سرفه
پوکی استخوان می‌تواند سبب کاهش حجم ریه‌ها گردد که این مسئله می‌تواند باعث تنگی نفس و سرفه شود. همچنین ضعف عضلات می‌تواند موجب پایین آمدن توانایی تنفسی شود و از آن‌جایی که استخوان‌های قفسه سینه باعث حفظ و پشتیبانی شکل آنها می‌باشند، ممکن است در پوکی استخوان کاهش در حجم ریه‌ها اتفاق بیفتد. لازم به ذکر است که درمان پوکی استخوان می‌تواند به کاهش عوارض ناشی از کاهش حجم ریه‌ها همچون سرفه و تنگی نفس کمک کند. بنابراین مشکلات تنفسی ممکن است از علائم پوکی استخوان باشد.
عوامل پوکی استخوان
- تغییرات هورمونی
- افزایش سن
- زمینه ژنتیکی
سایر عوامل خطر پوکی استخوان عبارتند از:
بعضی از عوامل دیگر هم می‌توانند بدون توجه به تراکم استخوان، جنسیت یا سن پوکی استخوان را افزایش دهند. از جمله آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- ابتلا به بعضی بیماری‌ها
- مصرف بعضی داروها
- سبک زندگی
پیشگیری از پوکی استخوان
هم زنان و هم مردان می‌توانند از سنین جوانی برای جلوگیری از پوکی استخوان، موارد زیر را انجام دهند:
- داشتن یک رژیم غذایی متنوع و سالم که سرشار از سبزیجات تازه، میوه‌ها و غلات کامل است.
- جذب ویتامین دی کافی
- خوردن غذاهای غنی از کلسیم
- محدود کردن مصرف الکل
- اجتناب از سیگار کشیدن
- انجام تمرینات قدرتی به کمک وزن بدن
- محدود کردن کافئین
پوکی استخوان زمانی به وجود می‌آید که فرد دچار کاهش تراکم استخوان شود. این کاهش تراکم باعث می‌شود تا شکنندگی استخوان‌ها افزایش یابد. بیماری پوکی استخوان به معنای استخوان متخلخل می‌باشد که معمولا افراد مسن را تحت تاثیر قرار داده و به مرور زمان موجب کاهش قد می‌شود. تشخیص پوکی استخوان به چندین مرحله نیاز دارد. پزشک متخصص به طور کامل خطر شکستگی و خطر پوکی استخوان را ارزیابی می‌کند. مراحل تشخیص پوکی استخوان عبارتند از:
- اولین مرحله تشخیص پوکی استخوان گرفتن سابقه پزشکی است
- دومین اقدام برای تشخیص پوکی استخوان انجام معاینه فیزیکی است.
- مهم‌ترین بخش تشخیص پوکی استخوان انجام آزمایش تراکم استخوان با عکس رادیولوژی است.
- و یا تشخیص پوکی استخوان با آزمایش ادرار و خون
درمان پوکی استخوان
درمان پوکی استخوان می‌تواند شامل حرکات اصلاحی، ورزش، استفاده از دارو و مصرف مکمل غذایی باشد. مکمل و ورزش اغلب برای کمک به تقویت استخوان‌های ضعیف و یا جلوگیری از پوکی استخوان پیشنهاد می‌شوند. وقتی صحبت از درمان و پیشگیری پوکی استخوان با ورزش می‌شود، تمرینات مقاومتی، تحمل وزن و تعادلی همگی از مسائل مهم در این زمینه هستند. اگر شما نیز دچار پوکی استخوان هستید حتما توصیه می‌شود تا، در مورد ورزش‌های مناسب با پزشک متخصص خود مشورت کنید.
توانبخشی برای درمان پوکی استخوان
پوکی استخوان یک نوع بیماری است که می‌تواند بر روی ساختار اسکلتی بدن فرد تأثیر زیادی بگذارد. ممکن است این بیماری در اثر اختلالات هورمونی، مصرف مواد مخدر، بیماری‌های سوء تغذیه و غدد به وجود آید. متخصصان طب فیزیکی از تکنیک‌های مختلفی چون مگنت تراپی، اوزون درمانی، حرکات اصلاحی، فیزیوتراپی و تجویز داروهای استخوان ساز و مکمل‌ها برای درمان پوکی استخوان استفاده می‌کنند. اگر شما نیز دچار پوکی استخوان هستید و یا باتوجه به علائم پوکی استخوان که در مقاله به طور کامل به آنها اشاره کردیم، احتمال ابتلا به پوکی استخوان می‌دهید، می‌توانید برای درمان به مطب متخصص طب فیزیکی دکتر هدی جزایری مراجعه کنید. ایشان می‌توانند پوکی استخوان را با استفاده از روش‌های طب فیزیکی درمان و علائم آن را کنترل کنند.
