درمان آرتروز زانو با پی آر پی در مقایسه با دیگر شیوه‌های تزریقی موثرترین نتایج را دارد و در بیشتر موارد نیاز به عمل جراحی و عوض کردن مفصل زانو را به تعویق می‌اندازد. از این روش به منظور یاری به بیمارانی که التهاب مفصل و آرتروز زانو دارند و کسانی که تاندون آن‌ها دچار کشیدگی و صدمه شده است، استفاده می‌شود. در این مقاله ما قصد داریم شما را به صورت کامل با پی آر پی آرتروز زانو آشنا کنیم برای آشنایی بیشتر با این موضوع در ادامه مطلب با ما همراه شوید.
پی آر پی (PRP) یا پلاسمای غنی از پلاکت چیست؟
پلاسمای غلیظ شده خون، حاوی مقدار بیشتری پلاکت می‌باشد. این پلاسما از بدن خود بیمار به دست می‌آید که در برخی مراکز از این پلاسما به منظور درمان صدمات غضروفی و تاندون‌ها و دیگر صدمات بافت نرم، استفاده می‌گردد. پلاسمای غنی از پلاکت، چون دارای مواد پروتئینی همچون سیتوکین‌ها و سایر عوامل رشد می‌باشند، می‌توانند در روند ترمیم بافت‌های بدن کاربرد بیشتری داشته باشند.
از پلاسمای غنی از پلاکت در درمان آرتروز زانو، بی ثباتی مفاصل مختلف، آسیب در مفصل شانه، آرنج و سایر مفاصل، سندرم تونل کارپال، پیچ خوردگی و کشیدگی، درمان آرتروز در مفاصل مختلف، درد مزمن در مفاصل، درمان انواع بیماری‌های اسکلتی عضلانی، فشار و پارگی روتاتورکاف، صدمات رباط صلیبی قدامی، صدمات و درد در ناحیه گردن و کمر، تاندونوز، تاندونیت و پیچ خوردگی رباط، درد مزمن زانو و کشیدگی‌های عضلانی به کار می‌رود.
فرایند تزریق پی آر پی برای آرتروز زانو
برای انجام این پروسه، ابتدا از شخص بیمار خون گرفته می‌شود. پلاکت‌های پلاسمایی آن جدا گردیده و غلیظ می‌شود به گونه‌ای که غلظت پلاکت‌های پلاسمایی به طور تقریبی یک میلیون در میکرولیتر می‌شوند. این مقدار حدودا ۵ برابر غلظت پلاکت پلاسمایی موجود در خون طبیعی انسان می‌باشد. در نهایت این پلاسما را به داخل مفصل تزریق می‌نمایند. مقصود از این کار این می‌باشد که با بالا رفتن غلظت عوامل رشد موجود در پلاکت، ترمیم بافتی در مفصل مبتلایان به بیماری آرتروز سریع‌تر انجام گیرد.
مزایای تزریق پی آر پی برای آرتروز زانو
درمان آرتروز زانو با پی آر پی یا تزیق پلاسمای غنی از پلاکت، دارای یک سری مزیت است که این مزیت‌ها شامل موارد زیر می‌باشند:
- این شیوه افزون بر تاثیرات تسکینی تاثیرات درمانی نیز دارد و سبب بهبود آرتروز زانو می‌گردد.
- در این روش درمانی از بدن بیمار ماده مصرفی دریافت می‌گردد و داروی شیمیایی ویژه‌ای در آن استفاده نمی‌شود، به همین خاطر عوارض جانبی که در مصرف داروهای شیمیایی دیده می‌شود، وجود ندارد.
- در مقایسه با شیوه درمان با سلول بنیادی، روند زمانی درمان، کوتاه مدت می‌باشد، چرا که در شیوه درمان با سلول بنیادی، برای کشت سلول‌های دلخواه باید زمان صرف کرد تا روند درمان تکمیل یابد.
- اگر شدت بیماری آرتروز خفیف الی متوسط باشد، میزان تاثیرگذاری این شیوه درمانی بیشتر بوده و در موارد شدیدتر نیز تاثیر تسکینی دارد.
عوارض تزریق پی آر پی برای آرتروز زانو
چون در درمان آرتروز زانو با پی آر پی، از خون خود بیمار استفاده می‌گردد، به همین خاطر عوارض جانبی جدی کمتری در این شیوه وجود دارد. این شیوه، یک درمان ایمن و سالم می‌باشد ولی اگر پزشک مهارت کافی نداشته باشد، ممکن است مشکلاتی از جمله آسیب به اعصاب اطراف محل تزریق، عفونت، درد شدید در قسمت تزریق و آسیب به بافت ایجاد گردد. بنابراین پیشنهاد می‌کنیم، برای کاهش خطرات احتمالی، این شیوه را تحت نظر متخصص ارتوپد انجام دهید.
اقدامات قبل و بعد از تزریق پی آر پی
برای رسیدن به نتیجه مطلوب بهتر است قبل و بعد از تزریق پی آر پی برای آرتروز زانو یک سری نکات را رعایت کنید که این نکات عبارتند از:
- با توجه به اینکه تاثیر پزشک در نتایج کسب شده از این روش بیشتر است، به همین خاطر اولین قدم در جهت انجام روش پی آر پی، برگزیدن پزشکی با تجربه و چیره دست می‌باشد.
- بر اساس پیشنهاد پزشکان افراد کاندید پی‌آر‌پی می‌بایست از یک هفته پیش از انجام این روش از مصرف داروهایی که موجب اختلال در انعقاد خون می‌گردند، جلوگیری نمایند. بعضی از این داروها شامل موارد زیر می‌باشند: ویتامین ای، وارفارین و آسپرین
- به کار بردن نوشیدنی‌های دارای الکل و مصرف سیگار از یک هفته قبل از به کار بردن این روش، ممنوع می‌باشد.
- بر اساس پیشنهاد پزشکان خوب است در روز قبل از انجام پی آر پی، بیشتر مایعات، مصرف نمایید.
- در روز تزریق پی آر پی یک وعده غذایی سالم و کامل مصرف کنید
- مقدار زیادی آب مصرف نمایید.
- اگر باردار هستید خوب است فرایند را مدتی به تاخیر بیندازید.
- به کار بردن ویتامین‌های سی و دی را از یک هفته پیش از تزریق پی آر پی قطع نمایید. همینطور مولتی ویتامین‌ها نیز از یک هفته قبل از انجام پی آر پی نباید مصرف گردند.
- قبل از انجام روش پی آر پی به هیچ عنوان نباید مقابل نور خورشید یا گرما قرار بگیرید.
- در صورتی که درد کمتری را تحمل می‌کنید و قادر به تحمل درد بیشتری نیستید، خوب است قبل از انجام این روش این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- افراد برای کاهش دادن درد، با مشورت پزشک خود می‌توانند از داروهای مسکن استفاده کنند.
- در روزهای اول بعد از تزریق پی آر پی استحمام نکنید.
- در روزهای بعد از عمل از استعمال سیگار خودداری نمایید.
- به مدت ۲۴ ساعت نباید با آب تماس داشته باشد.
- تا ۴ هفته از مصرف کورتون پیشگیری کنید.
- به کارگیری از کمپرس یخ نیز تاثیرات فراوانی در روند بهبودی دارد. بنابراین این روش نیز توصیه می‌گردد.
- افراد تا چند روز بعد از انجام روش پی آر پی و طبق مراقبت‌های پس از این روش، باید از رفتن به استخر و سونا پرهیز نمایند.
- کسانی که از روش پی آر پی استفاده نموده‌اند، باید تا مدتی در برابر نور مستقیم خورشید قرار نگیرند.
- به کسانی که پی آر پی زانو انجام داده‌اند پیشنهاد می‌شود به منظور شرکت در جلسه‌های طب توانبخشی و فیزیکی کوتاهی نکنند، چرا که این جلسات اهمیت بیشتری داشته و موجب جواب دهی بهتر می‌گردند.
هزینه تزریق پی آر پی زانو
بر اساس ماهیت آسیب دیدگی، هزینه دقیق تزریق پی آر پی مشخص می‌گردد و هزینه هر جلسه تزریق پی آر پی باید به طور جداگانه پرداخت گردد. با توجه به سطح آسیب دیدگی، تعداد تزریق‌ها در بیماران متفاوت می‌باشد ولی در کل بین دو الی سه جلسه تزریق خواهد بود.
لازم به ذکر است که هزینه پی آر پی آرتروز زانو با توجه به نوع، تعداد و برند کیت مصرفی متغیر می‌باشد. جهت کسب بالاترین درجه خلوص پلاکت، استفاده از کیت‌های مرغوب در این روش از اهمیت زیادی برخوردار است.
با توجه به اینکه تزریق پی آر پی یک شیوه درمانی نوین می‌باشد، بیشتر شرکت‌های بیمه هزینه آن را نمی‌دهند و بیشتر افراد با در نظر گرفتن هزینه‌های جانبی و مرخصی کاری و غیره روش درمانی پی آر پی برای آرتروز زانو را نسبت به سایر گزینه‌ها مثل جراحی با صرفه تر می‌دانند.
متخصص طب فیزیکی و توانبخشی برای درمان آرتروز زانو با پی آر پی
یکی از پزشکان متخصصی که می‌توانید برای تزریق پی آر پی یا پلاسمای غنی از پلاکت به آن مراجعه کنید، پزشک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی است که این کار را با مهارت و تخصص و با کم ترین تهاجم ممکن برای شما انجام می‌دهد تا دردها و التهابات ناشی از آرتروز زانوی شما بهبود پیدا کرده و درمان شود. دکتر هدی جزایری، متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، تزریق پی آر پی با کاربردهای مختلف، از جلمه تزریق پی آر پی برای آرتروز زانو را به بهترین شکل برای شما انجام داده و سلامتی و نشاط را به جسم شما بازمی‌گردانند.
پی‌آر‌پی چگونه باعث ترمیم غضروف و کاهش التهاب در آرتروز زانو می‌شود؟
تزریق پی‌آر‌پی با استفاده از فاکتورهای رشد موجود در پلاکت‌ها می‌تواند فرآیندهای ترمیمی بدن را فعال کرده و به کاهش التهاب و بهبود وضعیت غضروف در مفصل زانو کمک کند؛ در ادامه مراحل و سازوکار این فرآیند را به‌صورت مرحله‌ای توضیح خواهیم داد.
مرحله اول: فعال‌سازی پلاکت‌ها و آزادسازی فاکتورهای رشد
پس از تزریق پی‌آر‌پی در فضای مفصلی، پلاکت‌های تغلیظ‌شده در معرض کلاژن‌ها و پروتئین‌های آسیب‌دیده قرار می‌گیرند و به‌سرعت فعال می‌شوند. در نتیجه این فعال‌سازی، مجموعه‌ای گسترده از فاکتورهای رشد شامل PDGF، TGF-β، IGF و VEGF در محل آزاد می‌گردد که هرکدام نقش مشخصی در شروع فرآیند ترمیم دارند. این فاکتورها پیام‌های بیوشیمیایی ضروری را به سلول‌های موجود در محیط مفصل ارسال می‌کنند و مسیرهای مولکولی بازسازی بافت را روشن می‌سازند.
از سوی دیگر، حضور این مواد موجب جذب سلول‌های بنیادی مزانشیمی از بافت‌های اطراف و تشویق آن‌ها به شرکت در فرآیند ترمیم می‌شود. در این مرحله، مفصل که پیش از این در وضعیت التهاب مزمن و تخریب تدریجی قرار داشت، وارد فاز فعال بازسازی می‌شود. این تحول، زیربنای اصلی اثر درمانی پی‌آر‌پی است و زمینه را برای مراحل بعدی ترمیم غضروف فراهم می‌کند.
مرحله دوم: تحریک کندروسیت‌ها و افزایش تولید ماتریکس غضروفی
در مرحله دوم، فاکتورهای رشد آزادشده به گیرنده‌های سطحی کندروسیت‌ها متصل می‌شوند و فعالیت سلول‌های سازنده غضروف را افزایش می‌دهند. این سلول‌ها تولید اجزای اساسی ماتریکس غضروفی مانند کلاژن نوع II، هیالورونان و پروتئوگلیکان‌ها را با شدت بیشتری آغاز می‌کنند. بهبود تولید این مواد موجب افزایش مقاومت غضروف در برابر فشارهای مکانیکی و بازگشت نسبی خاصیت ارتجاعی آن می‌شود.
علاوه بر این، فاکتورهای رشد به تثبیت غضروف موجود نیز کمک کرده و از سرعت نازک‌شدن لایه‌های غضروفی می‌کاهند. افزایش تولید ماتریکس باعث می‌شود نواحی ریزآسیب‌دیده که در آرتروز شایع‌اند، به‌تدریج ترمیم شوند و بخش‌های تخریب‌شده مفصل وارد روند بازسازی واقعی شوند. این مرحله، اساس بهبود عملکرد مفصل و کاهش خشکی آن را شکل می‌دهد. با تداوم این فرایند، بیمار به‌صورت تدریجی کاهش درد و بهبود کیفیت حرکت را احساس خواهد کرد.
مرحله سوم: مهار التهاب و کاهش فعالیت آنزیم‌های مخرب غضروف
یکی از کلیدی‌ترین مکانیسم‌های پی‌آر‌پی، کاهش التهاب مزمن است؛ التهابی که عامل اصلی تخریب مداوم غضروف در آرتروز محسوب می‌شود. فاکتورهای موجود در پی‌آر‌پی با مهار تولید سیتوکین‌های التهابی از جمله IL‑1، IL‑6 و TNF‑α، شدت واکنش‌های مخرب را کاهش می‌دهند. هم‌زمان، فعالیت آنزیم‌هایی نظیر MMPs و ADAMTS—which تخریب‌کننده اصلی غضروف هستند کاهش می‌یابد.
این فرایند نه‌تنها سرعت فرسایش غضروف را کند می‌کند، بلکه محیط مفصل را برای پذیرش مراحل بازسازی آماده‌تر می‌سازد. از سوی دیگر، کاهش التهاب موجب کاهش ورم، کاهش اصطکاک داخل مفصل و کاهش تحریک پایانه‌های عصبی درد می‌شود. این مرحله معمولاً یکی از سریع‌ترین اثرات بالینی پی‌آر‌پی را ایجاد می‌کند و بسیاری از بیماران از هفته‌های نخست، کاهش درد و تورم را گزارش می‌کنند. درواقع، مهار التهاب یک پایه مهم برای پایدارسازی نتایج بلندمدت درمان محسوب می‌شود.
مرحله چهارم: بهبود خون‌رسانی و افزایش اکسیژن‌رسانی به بافت‌های آسیب‌دیده
پی‌آر‌پی دارای فاکتورهایی مانند VEGF است که وظیفه تحریک تشکیل عروق جدید یا نئوآنژیوژنز را برعهده دارند. هرچند غضروف به‌طور مستقیم رگ خونی ندارد، اما بهبود جریان خون در بافت‌های اطراف مفصل شرایط متابولیک مناسب‌تری برای تغذیه غضروف ایجاد می‌کند. این افزایش خون‌رسانی موجب بهبود انتقال اکسیژن، مواد مغذی و فاکتورهای تقویتی به نواحی آسیب‌دیده می‌شود و هم‌زمان دفع مواد زائد و فرآورده‌های التهابی را تسریع می‌کند.
چنین محیطی نه‌تنها به سلول‌های ترمیم‌کننده کمک می‌کند بهتر عمل کنند، بلکه به تثبیت ماتریکس جدید غضروفی نیز سرعت می‌بخشد. جریان خون بهتر همچنین موجب افزایش کارایی ترمیم بافت‌های اطراف مفصل مانند رباط‌ها و تاندون‌ها می‌شود که در پایداری عملکرد زانو نقش دارند. به‌این‌ترتیب، پی‌آر‌پی فراتر از یک درمان موضعی، سازوکاری سیستماتیک در بهبود عملکرد مفصل زانو ایجاد می‌کند.
مرحله پنجم: بازسازی تدریجی غضروف و بهبود عملکرد مفصل
در این مرحله نهایی، مجموعه واکنش‌هایی که در مراحل قبل آغاز شده، منجر به ساخت تدریجی لایه‌های جدید غضروفی می‌شود. کندروسیت‌های فعال‌شده با همکاری سلول‌های بنیادی مزانشیمی، ماتریکس تازه‌ای تولید می‌کنند که به‌مرور جایگزین بخش‌های نازک‌شده یا آسیب‌دیده غضروف می‌گردد. این بازسازی به افزایش ضخامت و استحکام غضروف و کاهش سایش بین سطوح مفصلی کمک می‌کند. به‌دنبال آن، دامنه حرکتی مفصل افزایش یافته و درد در فعالیت‌های روزمره به‌طور محسوسی کاهش می‌یابد. اگر بیمار در این مرحله تحت نظر متخصص، تمرین‌درمانی و اصلاح الگوهای حرکتی را نیز دنبال کند، کیفیت بازسازی و پایداری نتایج درمانی چند برابر خواهد شد. این مرحله نشان می‌دهد که اثر پی‌آر‌پی تدریجی، عمیق و بلندمدت است و برخلاف درمان‌های تسکینی، می‌تواند ساختار مفصل را بهبود بخشد. در نهایت، بیمار به عملکرد حرکتی بهتر و کیفیت زندگی بالاتری دست می‌یابد.
