آشنایی با تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو
ویتیلیگو یا پیسی، نوعی بیماری رنگدانه‌ای مزمن با علل پیچیده است که در اثر تخریب ملانوسیت‌های اپیدرم ایجاد می‌شود. تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو با هدف تنظیم مجدد رنگدانه صورت می‌گیرد. پاسخ به این درمان مانند بسیاری از درمان‌های ویتیلیگو، هم به ویژگی‌های بالینی بیمار و هم به نشانگرهای دیگر بستگی دارد. در این مقاله قصد داریم درباره تزریق سلول بنیادی برای درمان ویتیلیگو، علائم اولیه، علت‌ها، مزایای سلول درمانی ویتیلیگو و نحوه درمان این روش درمانی و هزینه آن صحبت کنیم. با ما همراه باشید.
ویتیلیگو چیست؟
ویتیلیگو باعث از بین رفتن رنگ یا رنگدانه پوست و ظاهر شدن نواحی صاف و روشن به‌نام ماکول یا لکه روی آن می‌شود. این بیماری حدود 1 درصد از جمعیت جهان را درگیر ساخته است. اگر در قسمتی از بدن که دارای مو است، ویتیلیگو شروع به پیشرفت کند، ممکن است موهای آن قسمت سفید یا نقره‌ای شوند. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که سیستم ایمنی بدن، ملانوسیت‌ها را از بین می‌برد. ملانوسیت‌ها سلول‌های پوستی مسوول تولید ملانین (ماده شیمیایی که به پوست رنگدانه می‌دهد) هستند. این بیماری بسته به شرایط، می‌تواند پایدار یا ناپایدار باشد.
علائم اولیه بیماری پیسی
ویتیلیگو معمولاً با چند لکه سفید کوچک شروع می‌شود که ممکن است به تدریج در بدن پخش شوند. این بیماری معمولاً روی دست‌ها، ساعد، پاها و صورت ظاهر می‌شود اما می‌تواند سایر قسمت‌های بدن، از جمله غشاهای مخاطی (دهان، بینی، ناحیه تناسلی و رکتوم)، چشم‌ها و گوش‌ها را نیز درگیر کند. میزان آسیب پوستی برای افراد مبتلا متفاوت است اما علائم و نشانه‌های آن عموما عبارتند از:
- از دست دادن رنگ پوست و روشن شدن غیرعادی آن در مناطق مختلف
- سفید، نقره‌ای یا خاکستری شدن موهای ناحیه درگیر پیسی
- گاهی ایجاد خارش در مناطق مستعد پیسی قبل از شروع بیماری
چه چیزی باعث ویتیلیگو می‌شود؟
تنها موردی که در مورد ویتیلیگو مطمئنیم این است که کمبود رنگدانه در پوست (ملانین) باعث بروز این بیماری می‌شود. دلیل این اتفاق ناشناخته است اما تحقیقات نشان می‌دهد که ویتیلیگو می‌تواند نتیجه عوامل زیر باشد:
- شرایط خودایمنی
- تغییرات ژنتیکی
- استرس
- محرک‌های محیطی
مزایای سلول درمانی برای لک و پیس
تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو مزایای زیادی دارد که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- رنگدانه‌دهی مجدد (دپیگمانتاسیون) و بازیابی رنگ طبیعی پوست
- ایجاد نتایج طولانی‌مدت
- نتایج درمانی جامع‌تر و موثرتر
- بهبود کیفیت زندگی و افزایش اعتماد به نفس
- به حداقل رسیدن عوارض جانبی، در مقایسه با درمان‌های سیستمیک
نحوه درمان لک و پیس با سلول‌های بنیادی
در تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو از چندین روش درمانی استفاده می‌شود که در ادامه درباره آن‌ها صحبت می‌کنیم، اما قبل از آن بهتر است منابع سلول‌های بنیادی برای سلول درمانی ویتیلیگو را بیشتر بشناسیم. این منابع معمولا عبارتند از:
- سلول‌های بنیادی اتولوگ که از بدن خود بیمار (معمولاً از مغز استخوان یا بافت چربی) مشتق می‌شوند.
- سلول‌های بنیادی آلوژنیک از یک اهداکننده
تزریق سلول بنیادی برای درمان ویتیلیگو توسط 2 نوع سلول انجام می‌شود:
- سلول‌های بنیادی مزانشیمی (MSCs): نوعی از سلول‌های بنیادی بالغ هستند که می‌توانند به انواع مختلفی، از جمله سلول‌های پوستی، تمایز یابند.
- سلول‌های بنیادی اپیدرمی: این سلول‌های بنیادی در لایه بیرونی پوست (اپیدرم) یافت می‌شوند و می‌توانند برای بازسازی ملانوسیت‌ها در نواحی مبتلا به ویتیلیگو مورد استفاده قرار گیرند.
و اما روش‌های تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو شامل موارد زیر است:
- تزریق: سلول‌های بنیادی را می‌توان مستقیماً به قسمت‌های فاقد رنگدانه تزریق کرد.
- کاربرد موضعی: سلول‌های بنیادی یا عوامل مشتق شده از آن‌ها را می‌توان به‌صورت موضعی برای تحریک تکثیر ملانوسیت‌ها به کار برد.
- تجویز سیستمیک: در برخی موارد، ممکن است سلول‌های بنیادی به‌صورت سیستمیک (داخل وریدی) برای تعدیل ایمنی و ترمیم بافت مورد استفاده قرار بگیرند.
مکانیسم‌های عمل در این روش‌های درمانی متفاوت هستند. گاهی لازم است سلول‌های بنیادی به ملانوسیت‌ها تبدیل شوند و یا تکثیر و مهاجرت ملانوسیت‌های موجود را تقویت کنند. گاهی نیز همین سلول‌ها باید پاسخ‌های خودایمنی را که در ایجاد ویتیلیگو نقش دارند، سرکوب کنند. درهرصورت، سلول‌های بنیادی می‌توانند مکانیسم ترمیم بافت را در پوست تحریک کنند و باعث بهبودی و ترمیم رنگدانه‌ها شوند.
درهرحال، از آنجایی که سلول درمانی ویتیلیگو هنوز تحت بررسی است، بیماران باید با یک متخصص پوست درباره این رویکرد درمانی مشورت کنند.
مراقبت‌های قبل از سلول درمانی ویتلیگو
با توجه به این‌که پوست مبتلایان به پیسی نسبت به نور خورشید حساس می‌شود، لازم است قبل از تزریق سلول بنیادی برای درمان ویتیلیگو، قرار گرفتن در معرض نور خورشید را محدود و از یک ضد آفتاب استاندارد با SPF حداقل 30 استفاده کنند. رعایت توصیه‌های زیر نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد:
- پوشیدن لباس‌های مناسب برای محافظت از پوست در برابر نور خورشید
- استفاده از کرم‌های آرایشی استاندارد برای پوشاندن نواحی مبتلا به پیسی
- استفاده از کرم ضد آفتاب روی تمام قسمت‌های بدن که در معرض نور خورشید هستند
- مصرف غذاهای سرشار از آنتی‌اکسیدان
- داشتن رژیم غذایی بدون گلوتن و کم اسید
مراقبت‌های پس از سلول درمانی ویتلیگو
برای مراقبت از پوست پس از تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو بهتر است نکات زیر را رعایت کنید:
- استفاده از کرم ضدآفتاب با SPF حداقل 30
- استفاده از کلاه لبه پهن، عینک آفتابی و لباس مناسب در برابر نور خورشید
- اجتناب از خالکوبی
- اجتناب از برنزه کردن و قرار گرفتن در معرض لامپ‌های برنزه
- اجتناب از بریدگی، خراشیدگی و سوختگی
کاندیداهای مناسب سلول درمانی
بیماری کاندیداهای تزریق سلول بنیادی در بیماری ویتیلیگو، در درجه اول باید پایدار باشد یا به کندی پیشرفت کند. ویتیلیگوی پایدار به لکه‌هایی اطلاق می‌شود که از نظر اندازه و تعداد، حداقل برای 6 ماه تا 1 سال بدون تغییر باقی مانده‌اند. به این ترتیب، سلول درمانی به‌جای جلوگیری از تشکیل لکه‌های جدید، به رنگ‌آمیزی مجدد لکه‌های موجود می‌پردازد.
سن و سلامت بیمار هم نقش مهمی در درمان دارد. به‌طورکلی این روش برای بزرگسالان و نوجوانان مبتلا به ویتیلیگو مناسب است. بیماران باید از سلامت کلی خوبی برخوردار باشند، چون بیماری‌های خاص می‌تواند درمان را پیچیده کند یا خطر را افزایش دهد.
کاندیداهایی که به درمان‌های معمولی مانند کورتیکواستروئیدهای موضعی، فتوتراپی یا درمان‌های سرکوب‌کننده سیستم ایمنی به‌خوبی پاسخ نداده‌اند یا دارای ویتیلیگوی گسترده یا مقاوم هستند نیز برای تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو پیشنهاد می‌شوند. بااین‌حال، داوطلبان باید انتظارات واقع‌بینانه‌ای در مورد نتایج سلول درمانی داشته‌باشند و به پیگیری برنامه درمانی خود متعهد شوند.
موارد منع انجام سلول درمانی
باید توجه داشت که هر بیمار ویتیلیگو واجد شرایط درمان تزریق سلول بنیادی نیست. اکثر بیماران باید به مدت 6 ماه تا 1 سال، ویتیلیگوی بالینی پایدار داشته‌باشند تا واجد شرایط شوند و بیماران مبتلا به ویتیلیگوی سگمنتال یا کانونی، کاندیداهای بهتری هستند. اما توجه به این نکته نیز بسیار مهم است که تخمین درصد کلی افرادی که با این درمان بهبود یافته‌اند، دشوار است و تا 40 درصد، عود بیماری هم گزارش شده است. همچنین، بیماران در صورتی که دارای سابقه کوبنر (پسوریازیس در اثر تحریکات پوست)، اسکارهای برجسته یا مستعد ضعف در ترمیم زخم باشند، از فهرست کاندیداهای سلول درمانی حذف می‌شوند.
معایب و عوارض سلول درمانی
اگرچه درمان تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو یک درمان ایمن، قابل تحمل و موثر در کاندیدهای مناسب است، اما هنوز به دلایل زیر یک درمان ضعیف محسوب می‌شود:
- تعداد محدودی از پزشکان از جزئیات این تکنیک اطلاع دارند.
- عدم پوشش بیمه‌ای برای ویتیلیگو (به‌دلیل قرار گرفتن در زیرشاخه درمان‌های زیبایی)
- همه بیماران مایل به انجام این نوع درمان نیستند.
- پیشرفت کند و تدریجی رپیگمانتاسیون پس از سلول درمانی و افزایش هزینه درمان برای بیماران
عوارض و خطرات احتمالی تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو نیز عبارتند از:
- عفونت
- ماندن جای زخم
- ناهماهنگی ظاهر پوست
- خالدار شدن پوست
- عدم رنگ‌آمیزی مجدد منطقه درگیر پیسی
- آسیب پوستی ناشی از ساکشن که ممکن است باعث ایجاد لکه دیگری شود
- درماتیت تماسی آلرژیک
- سوزش
- لایه‌برداری
- خشکی پوست
- هیپوپیگمانتاسیون
- فولیکولیت
- علائم کشش پوست
- آب مروارید
- آکنه
هزینه سلول درمانی به روش ویتیلیگو
هزینه تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو به عوامل مختلفی از جمله نوع و پروتکل درمان، پیچیدگی درمان، هزینه‌های آزمایشگاه برای کشت سلول، تحصص و مهارت پزشک و خدمات اضافی مانند مشاوره، ویزیت‌های بعدی و داروها دارد.
سخن پایانی
تزریق سلول بنیادی برای ویتیلیگو یکی از راه‌های نوین دنیای پزشکی برای درمان لکه‌های روی پوست بیماران مبتلا به پیسی است. آینده این روش درمانی، روشن اما با چالش‌های مختلفی روبرو است. در این مقاله استفاده از سلول‌های بنیادی برای ویتیلیگو را از زوایای مختلف مورد بحث و بررسی قرار دادیم.
سوالات متداول
آیا ویتیلیگو یک بیماری ژنتیکی است؟
مطالعات نشان می‌دهد که حدود 30 درصد موارد ویتیلیگو ژنتیکی هستند و ممکن است از خانواده به ارث برسند.
آیا درمان مبتنی بر سلول‌های بنیادی برای ویتیلیگو عوارضی خاصی ایجاد می‌کند؟
این درمان هنوز در مراحل تحقیقاتی قرار دارد اما ممکن است بسته به شرایط بیمار باعث عفونت، ماندن جای زخم، خالدار شدن پوست، لایه‌برداری، کشیدگی و سوزش، خشکی پوست و آب مروارید شود.
چه ویتامین‌هایی ویتیلیگو را معکوس می‌کنند؟
بر اساس برخی مطالعات علمی، ترکیبی از مکمل‌های ویتامین B12 و اسید فولیک و قرار نگرفتن در معرض نور خورشید، استراتژی خوبی برای بازیابی رنگ طبیعی پوست است.
