آرتروز دست و انگشتان | علائم، علل و درمان

آرتروز دست و انگشتان یکی از بیماری‌های مفصلی می‌باشد که معمولا با پیری و افزایش سن همراه است. این بیماری مفاصل را تحت تاثیر قرار داده و موجب درد، تورم و سفتی می‌شود. در این مقاله ما قصد داریم شما را به صورت کامل با آرتروز دست و انگشتان و علائم این بیماری و راه‌های درمان آن آشنا کنیم. برای آشنایی بیشتر با این موضوع در ادامه مطلب با ما همراه شوید.

آرتروز دست چیست؟

در آرتروز دست یا انگشتان، غضروف مفصلی شروع به فرسایش و تخریبمی‌کند به‌صورتی که لایه غضروف با گذشت زمان نازک شده و از بین می‌رود، در نهایت دو استخوان مجاور در مفصل در تماس مستقیم با همدیگر قرار می‌گیرند.

حرکات آن‌ها روی هم از یک طرف موجب ایجاد درد و ناراحتی شده و از سوی دیگر تحریک ناشی از این تماس و رها شدن عناصر ریز غضروفی و استخوانی در فضای مفصل موجب تحریک لایه پوشاننده سینوویوم و پیدایش پدیده التهابی به شکل تورم، درد بیشتر و تجمع مایع در مفصل و آرتروز دست می‌گردد.

آرتروز و درد دست و انگشتان یکی از مشکلات رایج به ویژه در سالمندان است. این بیماری با گره‌های استخوانی به نام هبردن و بوخارد در سطح بندهای اول و دوم انگشتان دست بروز می‌یابد.

انواع آرتروز دست

به خاطر اینکه مفصل‌های قسمت‌های گوناگون دست از بین می‌روند، در آرتروز دست، مشکلاتی در همان قسمت‌ها ایجاد می‌شود. در حالت کلی سه نوع آرتروز دست توسط متخصصین معرفی شده است و هر یک از آنها را در قسمت پایین توضیح داده‌ایم.

• استئو آرتریت

این نوع از رایج‌ترین انواع آرتروز دست می‌باشد و در مواردی که مفصل دست، بیش از حد نرمال به کار گرفته شود و یا اینکه صدمه‌ای جدی به انگشتان دست وارد شود، این نوع از آرتروز به وجود می‌آید. در نوع استئو آرتریت، مفصل دست ساییده شده و تحلیل می‌گردد.

• آرتریت روماتوئید

این نوع بیماری از انواع بیماری‌های روماتیسمی می‌باشد که در قسمت انگشتان، رخ می‌دهد. در حقیقت این نوع آرتروز در مفصل‌های کوچک همچون انگشتان بیشتر نمایان می‌شود. در این نوع آرتروز التهاب در قسمت‌های مفصلی ایجاد می‌شود.

• نقرس

اگر اسید اوریک خون بیشتر شود، بیماری نقرس پدید می‌آید. در مواردی که اسید اوریک خون در لایه‌های مفصلی انگشتان دست جمع می‌شود، این بیماری در قسمت انگشتان نمایان خواهد شد.

علائم آرتروز دست

آرتروز دست خود را با علائمی نشان می‌دهد که این علائم عبارتند از:

• احساس درد در قسمت دست و مچ دست
• التهاب در قسمت دست و مفاصل
• ضعف در ناحیه دست و عضلات دست
• سفت شدن مفاصل به ویژه موقع صبح
• قرمزی در این قسمت
• مختل شدن عملکرد مفصل و عضلات
• ناهنجاری در قسمت انگشتان دست و مچ دست
• درد موقع استراحت و یا حرکت
• کوفتگی و احساس خستگی غیر قابل توصیف
• محدودیت حرکات انگشتان و یا صاف کردن انگشتان
• پارگی تاندون

علل آرتروز دست و انگشتان

یک مفصل عادی از دو سطح استخوانی صاف و پوشیده از غضروف تشکیل شده است که به گونه‌ای با هم قرار می‌گیرند که موقع حرکت استخوان‌ها روی هم می‌لغزند. اگر این سطوح صاف و فرسوده گردند، دیگر نمی‌توانند به خوبی کنار هم قرار بگیرند و آرتروز رخ می‌دهد. نقرس، عفونت، پسوریازیس، آسیب و دیگر شرایط نیز منجر به آرتروز دست می‌شوند.

فاکتورهای خطر برای آرتروز در دست شامل موارد زیر می‌باشند:

• حرکات تکراری

کسانی که فعالیت‌هایی را انجام می‌دهند که به حرکات تکراری در دست نیاز دارند، احتمال اینکه به آرتروز دست، آرنج یا مچ مبتلا شوند، خیلی بیشتر می‌باشند.

• انحراف مفاصل

اصطکاک بیش از اندازه مفاصل که از ناهماهنگی استخوان‌ها در ناحیه مچ دست، آرنج و یا دست‌ها به وجود می‌آید، ممکن است موجب ساییده شدن غضروف در مچ دست، آرنج یا دست به طرف پایین گردد.

• جنسیت

خانم‌ها در مقایسه با زنان خیلی بیشتر در معرض ابتلا به آرتریت روماتوئید قرار می‌گیرند.

• سن

افراد در هر سنی می‌توانند به آرتروز مبتلا گردند ولی پیش از ۴۵ سالگی مردان بیشتر از زنان به این بیماری مبتلا می‌شوند و خانم‌ها در مقایسه با مردان پس از چهل و پنج سالگی بیشتر دچار آرتریت می‌شوند.

• پیشینه خانوادگی

• مصرف سیگار

• مواجه‌های زیست محیطی

تشخیص آرتروز دست و انگشتان

برای شناسایی بیماری آرتروز هیچ گونه آزمایش خونی وجود ندارد که از طریق آن این بیماری را بتوان تشخیص داد. تنها جهت موردهای احتمالی بیماری‌های عامل‌ آرتروز ثانویه و نیز حذف موردهای احتمالی دیگر فرم‌های آرتریت که گاهاً ممکن است با آرتروز اشتباه گرفته شوند، می‌توان آزمایش‌های خون را انجام داد. راه‌های تشخیص آرتروز دست و انگشتان عبارتند از:

• تصویربرداری اشعه ایکس یا رادیولوژی از مفاصل صدمه دیده

به منظور شناسایی این نوع بیماری می‌توان تصویربرداری اشعه ایکس یا رادیولوژی را از ناحیه مفاصل صدمه دیده انجام داد.

مشاهدات رایج تصاویر رادیولوژی است شرایط آرتروز در بیماران می‌توانند شامل باریک شدن فضای مفصلی بین دو استخوان مجاور، تشکیل خار استخوان و نابودی غضروف مفصل باشند. همچنین تصاویر ساده رادیولوژی می‌توانند برای کمک به تصمیم گیری در مورد زمان مناسب برای عمل جراحی و نیز حذف موردهای احتمالی عامل درد در مفصل مورد نظر، تاثیرگذاری خوبی داشته باشند.

• آرتروسنتز

یکی از کارهای شناسایی آرتروسنتز می‌باشد که در مطب پزشک متخصص انجام می‌گیرد و پزشک با استفاده از سوزن از داخل مفصل مایعی خارج می‌کند. موقع آرتروسنتز، به کمک یک سوزن استریل، مایع مفصلی از درون بدن بیمار خارج می‌گردد تا با استفاده از آن آزمایش و بررسی‌های مورد نیاز انجام گیرد. بررسی مایع مفصلی کمک می‌کند تا گزینه‌های احتمالی همچون احتمال ابتلا به عفونت نقرس و دیگر فاکتورهای آرتریت، حذف گردد.

• آرتروسکوپی

یکی دیگر از روش‌های تشخیص، آرتروسکوپی می‌باشد که توسط پزشک در صورت نیاز تجویز می‌گردد. در این شیوه پزشک یک دوربین بسیار کوچک درون فضای مفصل بیمار وارد می‌کند تا وضعیت آن را مشاهده نماید. با استفاده از روش آرتروسکوپی، صدمه‌های وارده به غضروف و رباط‌ها و ناهنجاری‌ها را می‌توان شناسایی کرد.

تحلیل دقیق موقعیت، خصوصیات نشانه‌های مفصل و فرم ظاهری مفاصل و نیز مدت زمان ابتلا به این نوع بیماری می‌تواند به پزشک در شناسایی درست بیماری آرتروز کمک نماید. اگر خار استخوانی تشکیل گردد، برجستگی استخوانی در ناحیه مفصل به وجود می‌آید که یکی از خصوصیات آشکار بیماری آرتروز دست می‌باشد.

راه‌های پیشگیری از آرتروز دست و انگشتان

یک سری اقدامات برای پیشگیری از آرتروز دست وجود دارند که عبارتند از:

• تمرینات دستی:

ورزش دست‌ها موجب انعطاف پذیر نگه داشته شدن رباط‌ها ، تاندون‌ها و مفاصل می‌شوند و مایع سینوویال را بیشتر می‌کنند.

• محافظت موقع انجام ورزش:

صدمه‌های مچ و دست در ورزش‌هایی همچون تنیس، بیسبال و بسکتبال معمول می‌باشند. وسایل محافظتی ممکن است به جلوگیری از صدمات منجر شوند.

• تمرین ایمنی شغلی:

اگر شغل شما به بلند کردن، هول دادن و کشیدن نیاز دارد باید کارهای احتیاطی را به منظور جلوگیری از صدمه مفاصل انجام دهید. مطمئن شوید که از امکانات ایمنی و وسایل مناسب به طور صحیح استفاده و با خیال راحت بلند کردن را تمرین می‌کنید. از بلند کردن اجسام سنگین و هرگونه وسایلی که به انگشتان و دست‌ها فشار وارد می‌کند، پیشگیری کنید.

• تمرین ارگونومی خوب:

کارهای کامپیوتری به مفاصل دست و انگشتان فشار وارد می‌کنند. بنابراین با به کارگیری از صفحه کلید و ماوس ارگونومیک ازشدت این فشار می‌کاهید. سعی نمایید نرم‌افزار دیکته را به منظور کاهش کار مداوم دستان خود امتحان نمایید.

• آتل بندی و بریس بندی:

موقع انجام کارهای مکرر دست و یا اگر التهاب و درد در ناحیه مفاصل مچ انگشت یا دست دارید، می‌توانید از بریس‌ها و آتل‌ها به منظور کاهش آسیب، استفاده نمایید.

درمان آرتروز دست و انگشتان

برای درمان آرتروز دست و انگشتان روش‌های مختلفی وجود دارند که پزشک مطابق با شرایط بیمار گزینه درمانی مناسب را انتخاب می‌نماید. برخی از این روش‌های درمانی عبارتند از:

• حرکات اصلاحی

حرکات اصلاحی آرتروز انگشتان دست جهت تقویت دست و انگشتان شامل موارد زیر می‌باشند:

• خم کردن انگشت دست
• فشردن توپ
• بالا بردن انگشتان
• لمس نوک انگشتان دست
• کشش چنگالی انگشتان
• راه بردن انگشتان
• مشت کردن دست
• باز و بستن انگشت‌ها

 

• استفاده از بریس

پوشیدن بریس مخصوص مچ دست قادر است در درمان و کاهش درد‌ها موثر باشد.

• تزریق استروئید:

تزریق استروئید می‌تواند باعث تسکین موقتی درد گردد. با این حال، تزریقات مکرر به علت ضعف تاندون‌ها و رباط‌ها توصیه نمی‌گردد. برای تزریق استروئید در ابتدا پزشک برای موضع مورد نظر را بی حس می‌کند. سپس پزشک امکان دارد به کمک یک سوزن، مایع اضافی که در دست جمع شده است را بیرون و پس از آن تزریق استروئید را انجام می‌دهد. تزریق نباید موجب صدمه دیدن بافت شود.

• طب سوزنی

یکی از راهکارهای درمانی در طب سنتی استفاده از طب سوزنی می‌باشد. در طب سوزنی با انتخاب رگ‌های بسیار مهم در مچ دست و تحریک این رگ‌ها، موجب کاهش درد مچ دست می‌گردند. استفاده از کمپرس‌های گرم و سرد هم یکی دیگر از راهکارهای کاهش درد و علائم آرتروز دست می‌باشد.

متخصص طب فیزیکی و توانبخشی برای درمان آرتروز دست

در صورتی که شما هم از آرتروز دست و انگشتان رنج می‌برید، بهتر است به یک متخصص طب فیزیکی و توانبخشی مراجعه کنید. دکتر هدی جزایری، یکی از بهترین متخصصان طب فیزیکی و توانبخشی است که با استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته و روش‌های درمانی نوین، به شما کمک خواهد نمود تا از درد و رنج آرتروز دست خلاص شوید. همچنین، دکتر جزایری با بررسی دقیق و شناسایی علل آرتروز دست، به شما راهکارهای مناسب جهت پیشگیری از پیشرفت بیماری را نیز ارائه خواهد داد.