برای درمان آرتروز زانو دو راه وجود دارد که شامل دو نوع درمان آرتروز زانو بدون جراحی و با جراحی می‌باشد. درمان جراحی برای مراحل پیشرفته تر بیماری انجام می‌شود و درمان غیرجراحی بیشتر در مراحل ابتدایی بیماری صورت می‌گیرد. البته گاهی جهت کاهش علائم این بیماری درمان‌های غیر جراحی قبل یا بعد از جراحی توصیه می‌گردد. در ادامه این مطالب همراه ما باشید تا شما را بیشتر با درمان آرتروز زانو بدون جراحی آشنا کنیم.
آرتروز زانو چیست و چه علائمی دارد؟
به طور کلی به التهاب مفاصل زانو آرتروز گفته می‌شود. ممکن است ایجاد تغییرات در مفاصل، استخوان‌ها و همچنین زانو درد، نشان دهنده‌ی آرتروز باشد. مفصل زانو از سه استخوان تشکیل شده است که شامل ساق پا، ران و استخوان کشکک می‌باشد. لایه ضخیمی از غضروف انتهای تمامی این استخوان‌ها را می‌پوشاند. غضروف باعث صیقلی و نرم شدن فضای بین استخوان هم می‌شود. با نازک شدن و فرسایش غضروف، درد آرتروز به وجود می‌آید.
زمانی که غضروف نازک می‌شود برآمدگی ایجاد می‌کند که به آن خار استخوان می‌گویند. در بیشتر افراد شدت بیماری آرتروز متفاوت بوده و در برخی از آن‌ها بدون علائم است. به عنوان مثال ممکن است در بعضی از روزها فرد درد بیشتری را تجربه کند. از علائم آرتروز زانو می‌توان به درد، ورم، خشکی مفاصل، علائم نوسانی و ضعف و عدم تعادل اشاره کرد.
علل آرتروز زانو
مهمترین علت بروز آرتروز فرسودگی یا آسیب در غضروف مفصل زانو است. غضروف مفصلی بافتی سخت در انتهای استخوان‌های شماست که امکان خم شدن و حرکت را به افراد میدهد. در واقع فشار روی زانو را غضروف منیسک، بر طرف می‌کند.
اگر شما در راه رفتن و فعالیت‌های روزانه خود دقت لازم را نداشته باشید امکان دارد مشکلات جدی به زانوی شما وارد شود.
مواردی که احتمال بروز بیماری آرتروز زانو را شدید تر می‌کنند شامل موارد زیر می‌باشند:
داشتن اضافه وزن بالا از دلایل آرتروز زانو می‌باشد. یعنی اگر شاخص توده بدنی شما ۳۰ یا بیشتر باشد، احتمال ابتلا به این بیماری هفت برابر زیادتر از افرادی می‌باشد که BMI کمتری دارند. اگر در اثر یک حادثه زانوی شما دچار آسیب و تخریب مفصل شده باشد و فعالیت‌های روزانه همچون ورزش و کار به گونه‌ای باشد که فشار زیادی به زانو وارد می‌شود و یا دارای سابقه ژنتیکی آرتروز زانو هستید یا این که استخوان‌ها یا مفاصل کج دارید، باید در اکثر مواقع به پزشک ارتوپد مراجعه کنید.
اما اگر در حرکت دادن زانو دچار مشکلاتی هستید می‌توانید به متخصص توانبخشی و طب فیزیکی مراجعه کنید. آن‌ها با درمان آرتروز زانو بدون جراحی به شما کمک می‌کنند تا مشکل شما برطرف شود.
تشخیص آرتروز زانو
آرتروز یکی از بیماری‌های مفصلی می‌باشد که در هر یک از قسمت‌های بدن که غضروف و مفصل وجود داشته باشد ممکن است رخ دهد. گاهی اوقات این بیماری در مراحل اولیه خود علامتی نداشته و علائم خود را به مرور زمان نشان خواهد داد. هر چقدر زودتر برای درمان این بیماری به پزشک مراجعه کنید، برای شما بهتر است. چون می‌توان به راحتی این بیماری را در مراحل ابتدایی آن کنترل کرد و از گسترش آن جلوگیری نمود. با علائم زیر می‌توان تشخیص داد که مبتلا به آرتروز زانو هستید.
درد زانو و افزایش آن به مرور زمان
ممکن است آرتروز به صورت ناگهانی هم رخ دهد، اما در بیشتر افراد این بیماری به تدریج ظاهر می‌شود. اصلی تراه تشخیص آرتروز این می‌باشد که در هنگام صبح و یا هنگامی که شخص بعد از مدتی سکون، دوباره فعالیت خود را آغاز می‌کند، با درد فراوانی در قسمت زانوی خود مواجه می‌شود.
ورم زانو
آرتروز زانو باعث ایجاد التهاب در این قسمت می‌شود. این التهاب در زانو مایعاتی را جمع کرده و باعث ایجاد ورم می‌شود. این ورم هنگام صبح که به تازگی از خواب بیدار می‌شوید و یا زمانی که زانوی خود را پس از مدتی بی تحرکی به حرکت درمی‌آورید، زیادتر می‌شود.
قفل شدن زانو
یکی دیگر از مهمترین علائمی که بیماران مبتلا به آرتروز زانو تجربه می‌کنند، قفل شدن زانو می‌باشد. قفل شدن زانو به این معناست که شما به راحتی نمی‌توانید زانوی خود را باز یا بسته کنید. ساختارهای پایدار کننده‌ای در قسمت زانو وجود دارند که به استقامت و قدرت آن کمک فراوانی می‌کنند. زمانی که این ساختار‌ها به هر دلیلی دچار آسیب شدند، اختلالاتی در عملکرد زانوی شما به وجود آورده و در نهایت زانوی شما قفل می‌شود.
روش‌های درمان آرتروز زانو بدون جراحی
از مهمترین روش‌های درمان آرتروز زانو بدون جراحی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
درمان آرتروز زانو با دارو
برای درمان آرتروز زانو بدون جراحی داروهای مختلفی برای تسکین درد توصیه می‌شود. گاهی داروهایی همچون استامینوفن می توانند باعث کاهش درد آرتروز زانو شوند ولی اگر این درد همراه با التهاب باشد نیاز است تا از داروهای ضد التهاب همچون بروفن، آسپرین، دیکلوفناک، ایندومتاسین، ایندومتاسین، سلکوکسیب، ناپروکسن، پیروکسیکام و مفنامیک اسید استفاده شود. این داروها حتما باید با مشورت متخصص ارتوپد مصرف شوند.
درمان آرتروز زانو با حرکات اصلاحی
ورزش‌های هوازی کم تماس مانند پیاده روی، شنا و دوچرخه سواری به عنوان مواردی مفید برای زانو در نظر گرفته می‌شوند. ورزش‌هایی ضربه رسان به مفاصل مانند تنیس یا دویدن می‌توانند باعث تحلیل روی بیشتر زانو‌های آسیب دیده شوند. این ورزش‌ها سبب بروز درد زیاد می‌شوند. در چنین ورزش‌هایی افراد به علت درد از عضلات خود استفاده نکرده، قدرت این عضلات تحلیل رفته و طرز قراری گیری عضلات از حالت مناسب خارج می‌شود.
این وضعیت می‌تواند باعث جراحی تعویض مفصل زانو شود. در صورت ابتلا به آرتروز زانو شما نباید یکباره به سراغ برنامه ورزشی بروید. گرم کردن خود در هنگام ورزش مفاصل را نرم، حرکت آن‌ها را آسان و خطر آسیب دیدن حین ورزش را کم می‌کند. سرد کردن هم در برگشتن بدن به حالت عادی مفید است. نمونه‌های مناسب ورزش برای زانو درد بالا بردن پا، پاشنه بلند کردن، فشار دادن بالش و بالا بردن ساق پا می‌باشد.
تزریق کورتیکواستروئید درون مفصل زانو
داروهای استروئیدی مانند هورمون کورتیزول عمل می‌نمایند. کورتیزول بر روی سیستم ایمنی بدن کار می‌نماید تا التهاب و کاهش درد را در مفاصل بدن پایین بیاورد و همچنین برای تسکین درد هم مفید می‌باشد.
کورتیکواستروئیدها سریع‌تر از تزریق هیالورونیک اسید کار می‌کنند و اثرات درمانی آن‌ها کم است. در بعضی از افراد، تزریق کورتیکواستروئید قادر است به تسکین درد و بهبود حرکت در مفصل کمک نماید.
تزریق ژل اسید هیالورونیک درون مفصل زانو
از اسید هیالورونیک برای درمان آرتروز، استفاده می‌شود. این ماده برای تزریق زانو به عنوان درمانی جهت آرتریت روماتوئید به کار نمی‌رود. اسید هیالورونیک به صورت طبیعی در مفاصل و قسمت‌های دیگر بدن یافت می‌شود. در مفصل در غضروف و مایع سینوویال این اسید وجود دارد و باعث می‌شود که مفاصل بتوانند روان و راحت کار کنند. در کسانی که به آرتروز مبتلا هستند، میزان اسید هیالورونیک کاهش می‌یابد. تزریق اسید هیالورونیک مصنوعی به مفاصل آسیب دیده باعث می‌شود تا دوباره مفاصل به آسانی و بدون درد حرکت کنند.
تزریق PRP برای درمان آرتروز زانو
از پی آر پی اغلب برای درمان آرتروز زانو استفاده می‌گردد، اما می‌توان آن را در سایر مفاصل با اثربخشی مشابه استفاده نمود.
درمان آرتروز زانو با پی آر پی به این صورت است که علائم آرتریت را با کاهش سرعت زوال غضروف و پیشگیری از التهابی که امکان دارد رخ دهد، بهبود می‌بخشد.
درمان آرتروز زانو با سلول درمانی
استفاده از سلول درمانی در درمان آرتروز به دو روش انجام می‌گردد. در روش‌های جراحی، مثل ترمیم جراحی منیسک پارگی زانو، مقداری از سلول‌ها بعد از استخراج از بدن بیمار به صورت مستقیم در مفصل قرار می‌گیرند.
در روش دوم پزشک متخصص سلول‌های بنیادی جداسازی‌شده از بافت چربی یا مغز استخوان را به مفصل تزریق می‌نماید. پزشکان موقع تزریق سلول‌های بنیادی برای بالابردن دقت کار اکثرا روش‌های تصویربرداری پزشکی، مثل سونوگرافی را به کار می‌برند.
ازون تراپی برای درمان آرتروز زانو بدون جراحی
اوزن تراپی یکی از جدیدترین روش درمان آرتروز زانو بدون جراحی است. گاز اوزن با تحریک ساخت عروق در داخل زانو و همچنین از طریق کاهش التهاب در داخل زانو موجب ایجاد ساخت غضروف جدید در داخل زانو و کاهش تورم و التهاب در زانو‌های آسیب دیده می‌گردد.
پیشگیری از آرتروز زانو
راه‌های پیشگیری از آرتروز زانو عبارتند از:
- اصلاح کردن رژیم غذایی
- متعادل نمودن وزن
- اصلاح حرکات روزانه
- انجام صحیح حرکات ورزشی
درمان آرتروز زانو بدون جراحی در تهران
اگر در تهران زندگی می کنید یا به دنبال متخصص توانبخشی خوب و حرفه ای هستید، دکتر هدی جزایری متخصص طب فیزیکی و توانبخشی در درمان آرتروز زانو بدون جراحی می‌تواند بهترین گزینه باشد با مراجعه به این متخصص می‌توانید از شر این بیماری خلاص شوید.
پی آر پی PRP در درمان آرتروز زانو؛ مکانیسم اثر و میزان موفقیت
تزریق پی آر پی PRP با بهره‌گیری از فاکتورهای رشد موجود در پلاکت‌ها، موجب تحریک مستقیم سلول‌های سازنده غضروف شده و روند بازسازی ماتریکس غضروفی را فعال می‌کند. این فاکتورها با کاهش التهابات مزمن، مهار آنزیم‌های مخرب غضروف و تقویت خون‌رسانی اطراف مفصل، محیطی مناسب برای ترمیم بافت فراهم می‌سازند. علاوه بر این، پی آر پی از طریق کاهش ورم و بهبود لغزندگی مفصل، درد و خشکی زانو را به شکل قابل توجهی کاهش میدهد.
مطالعات نشان میدهد که این درمان در بیماران با آرتروز خفیف تا متوسط، موفقیت بالایی داشته و می‌تواند عملکرد مفصل را طی چند ماه به‌تدریج بهبود بخشد. میزان اثربخشی PRP به عواملی مانند شدت آرتروز، تعداد جلسات تزریق و کیفیت آماده‌سازی نمونه بستگی دارد، اما در مجموع یکی از بهترین روش‌های غیرجراحی برای کنترل درد و بهبود کیفیت زندگی بیماران محسوب می‌شود.
اهمیت کاهش وزن در کنترل آرتروز زانو
کاهش وزن یکی از مؤثرترین و در عین حال ساده‌ترین راهکارهای غیرجراحی برای کنترل علائم آرتروز زانو محسوب می‌شود. مفصل زانو هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله یا حتی ایستادن، بخش زیادی از وزن بدن را تحمل می‌کند و افزایش وزن باعث وارد شدن فشار مضاعف به غضروف مفصلی می‌شود. مطالعات نشان داده‌اند که هر یک کیلوگرم کاهش وزن می‌تواند چندین برابر از فشار وارد بر مفصل زانو در زمان حرکت بکاهد.
این کاهش فشار به مرور زمان باعث کاهش درد، بهبود عملکرد مفصل و کند شدن روند تخریب غضروف می‌شود. علاوه بر این، کاهش وزن می‌تواند میزان التهاب سیستمیک بدن را نیز کاهش دهد که خود در کنترل علائم آرتروز نقش مهمی دارد. در بسیاری از بیماران، ترکیب کاهش وزن با روش‌های درمانی مانند ورزش درمانی، فیزیوتراپی و حتی درمان‌های نوین مانند پی آر پی PRP می‌تواند نتایج درمانی به‌مراتب مؤثرتری ایجاد کند.
اهمیت اصلاح الگوی نشستن و راه رفتن در بیماران مبتلا به آرتروز زانو
اصلاح الگوی نشستن و راه رفتن نقش بسیار مهمی در کاهش فشارهای غیرضروری روی مفصل زانو دارد و می‌تواند یکی از مؤثرترین اقدامات غیرجراحی در مدیریت آرتروز باشد. نشستن‌های طولانی‌مدت، خم‌کردن مداوم زانو، یا انتخاب صندلی‌های بسیار کوتاه باعث افزایش تنش روی غضروف و تشدید درد می‌شود. از طرف دیگر، راه رفتن با زانوی خمیده، گام‌های کوتاه یا تکیه‌دادن وزن بدن به یک پا می‌تواند به مرور موجب بدتر شدن ساییدگی مفصل شود.
اصلاح این الگوها باعث می‌شود نیروهای وارده به زانو به‌طور یکنواخت‌تر توزیع شده و التهاب مفصل کاهش یابد. آموزش حرکات صحیح توسط فیزیوتراپیست، استفاده از کفش مناسب و تقویت عضلات اطراف زانو می‌تواند به پایدارتر شدن حرکت کمک کند. همچنین، زمانی که اصلاح الگوهای حرکتی با درمان‌های کمکی مانند فیزیوتراپی، ورزش‌های کششی و حتی روش‌های بازسازی مانند پی آر پی PRP ترکیب شود، روند کنترل درد و بهبود عملکرد زانو به شکل قابل‌توجهی سریع‌تر خواهد شد.
مدت زمان بهبودی در درمان‌های غیرجراحی آرتروز زانو
مدت زمان بهبودی در درمان‌های غیرجراحی آرتروز زانو بسته به نوع روش، شدت آسیب مفصل و میزان همکاری بیمار با برنامه درمانی متفاوت است، اما معمولاً بین چند هفته تا چند ماه طول می‌کشد. در روش‌هایی مانند فیزیوتراپی و ورزش درمانی، بیماران معمولاً پس از ۴ تا ۶ هفته بهبود تدریجی در درد و دامنه حرکتی را تجربه می‌کنند.
تزریق‌های کم‌تهاجمی مانند پی آر پی PRP یا ژل هیالورونیک اسید نیز بین ۲ تا ۳ ماه بعد از شروع درمان اثرات قابل‌توجهی در کاهش التهاب و تقویت عملکرد مفصل نشان می‌دهند. استمرار در انجام حرکات اصلاحی، کنترل وزن و رعایت اصول ارگونومی در فعالیت‌های روزمره تأثیر زیادی در دوام نتایج درمان دارد. باید توجه داشت که در درمان‌های محافظه‌کارانه، هدف درمان معمولاً توقف پیشرفت بیماری و بهبود عملکرد است، نه بازسازی کامل غضروف. همکاری بیمار با متخصص و پیگیری منظم جلسات درمانی، کلید دستیابی به نتیجه پایدار و طولانی‌مدت است.
چه فعالیت‌هایی برای بیماران مبتلا به آرتروز زانو مضر است؟
برای بیماران مبتلا به آرتروز زانو، برخی فعالیت‌ها می‌توانند فشار غیرضروری و اضافی به مفصل وارد کنند و روند تخریب غضروف را تسریع نمایند. به‌عنوان نمونه، فعالیت‌هایی که شامل خم‌کردن‌های مکرر و شدید زانو مانند نشستن طولانی‌مدت روی صندلی‌های کوتاه، زانو زدن، یا چهار دست و پا راه رفتن هستند، می‌توانند علائم درد و التهاب را افزایش دهند. همچنین، ورزش‌های پرشدت و با حرکات ضربه‌ای مانند دویدن در سطوح سخت، پریدن یا ورزش‌های پر برخورد باعث وارد آمدن ضربات متوالی به مفصل زانو شده و می‌توانند منجر به تشدید آرتروز شوند.
حمل بار سنگین، به‌خصوص به‌صورت نامتقارن، فشار مضاعفی بر بخش‌های آسیب‌دیده مفصل وارد می‌کند و باید با احتیاط انجام شود یا بهتر است اجتناب شود. حتی بالا و پایین رفتن مکرر از پله‌ها در صورت وجود درد شدید، می‌تواند به سرعت وضعیت زانو را بدتر کند. به‌طور کلی، بیماران باید تحت نظر متخصص یا فیزیوتراپیست، فعالیت های روزمره و ورزشی خود را اصلاح کنند تا فشار وارده به زانو کاهش یابد و کیفیت زندگی بهبود پیدا کند.
